De muziek
Jazz in Italië: hoe een Amerikaanse muziek een thuis vond in een Venetiaans paleis
Van New Orleans naar het Italiaanse podium: wat encyclopedieën zeggen over jazz, swing en improvisatie en waarom een Venetiaanse club wereldmuziek mengt.
Reserveer mijn avond ↗Kort antwoord
Wikipedia traceert jazz naar New Orleans en de Afrikaans-Amerikaanse gemeenschappen aldaar, toen de negentiende eeuw plaatsmaakte voor de twintigste, en noemt improvisatie als een bepalend element. Italië hoorde Amerikaanse muziek vroeg: een cakewalk-troupe speelde in 1904 in het Eden Theater in Milaan, de eerste echte Italiaanse jazzorkesten vormden zich in de jaren dertig, en Louis Armstrong toerde in 1935 door Italië. Na de Tweede Wereldoorlog hielpen clubs en radio- en televisiehuisorkesten jazz snel te laten groeien. Een Venetiaanse club die jazz met wereldmuziek mengt, zoals de boekingspagina beschrijft, volgt een pad dat de muziek overal heeft afgelegd.
Jazz en Italië in het kort
| Wat Wikipedia vastlegt | |
|---|---|
| Oorsprong | Afro-Amerikaanse gemeenschappen van New Orleans, eind 19e en begin 20e eeuw |
| 1904 | Een groep cakewalk-artiesten treedt op in het Eden Theater in Milaan |
| jaren 1930 | De eerste echte Italiaanse jazzorkesten ontstaan |
| 1935 | Louis Armstrong toert met groot succes door Italië |
| Na 1945 | Jazz groeit snel, met clubs en huisbands bij radio- en televisiestudio's |
| Festivals | Umbria Jazz in Perugia wordt beschreven als het grootste van Italië |
Waar jazz vandaan komt
Wikipedia situeert het ontstaan van jazz in New Orleans, binnen Afro-Amerikaanse gemeenschappen, rond de eeuwwisseling van de twintigste eeuw. Swing en blue notes worden genoemd als bepalende kenmerken, en swing wordt bestempeld als de belangrijkste en meest duurzame Afrikaans geïnspireerde ritmische techniek in de muziek. Improvisatie, zo staat er, is een ander kern-element: uitvoerders interpreteren een nummer op hun eigen manier en spelen nooit twee keer dezelfde compositie. Daarom leent jazz zich uitstekend voor een avondprogramma. Hetzelfde lied op twee avonden is niet dezelfde uitvoering, en een club kan variatie bieden zonder het repertoire te wijzigen.
Vroeg contact met Italië
Het artikel over jazz in Italië vermeldt dat Italianen al vroeg Amerikaanse muziek hoorden. Een groep cakewalk-artiesten trad in 1904 op in het Eden Theater in Milaan, en de eerste echte Italiaanse jazzorkesten vormden zich in de jaren dertig, waaronder het Syncopated Orchestra van Arturo Agazzi en het Quartetto Andreis van Carlo Andreis. De muziek bleef populair ondanks het anti-Amerikaanse cultuurbeleid van het fascistische regime, en Louis Armstrong toerde in 1935 met groot succes door Italië. Dat detail is nuttige context voor een clubavond, want het toont aan dat de muziek geen recente import is.
De naoorlogse boom
Na de Tweede Wereldoorlog, zo meldt Wikipedia, groeide jazz snel in Italië, met clubs en met jazz-georiënteerde huisbands bij radio- en televisiestudio's. Het noemt Gorni Kramer, Giorgio Gaslini, Lelio Luttazzi en Franco Cerri onder de meest begaafde jazzmusici van de jaren 1940 tot 1960, en Nicola Arigliano als een opmerkelijke zanger uit hetzelfde tijdperk. Enrico Rava staat vermeld onder de noemenswaardige hedendaagse musici. Geen van hen wordt beloofd op de boekingspagina, die geen enkele artiest noemt, maar zij tonen de diepte van de traditie achter elk Italiaans jazzpodium.
Festivals en scholen
Hetzelfde artikel noemt het Umbria Jazz Festival, dat doorgaans in juli in Perugia plaatsvindt, het bekendste van Italië en het grootste in zijn soort. Siena Jazz organiseert een zomerfestival en wordt beschreven als de eerste en nog steeds meest prestigieuze jazzschool van het land, en elk jaar vinden in Italië tientallen jazzfestivals plaats. Een kleine club in Venetië staat aan de andere kant van dat spectrum: een avondlocatie waar muzikanten kunnen spelen voor een zaal met zitplaatsen, in plaats van voor een festivalpubliek.
Jazz ontmoet wereldmuziek
Het jazzartikel stelt dat de muziek, naarmate ze zich wereldwijd verspreidde, putte uit nationale, regionale en lokale muziekculturen, wat aanleiding gaf tot verschillende stijlen. De boekingspagina beschrijft jazz en wereldmuziek uitgevoerd door Italiaanse, internationale en Venetiaanse muzikanten, wat wijst op een avond waarop een podium meer dan één traditie kan aanboren. De pagina beschrijft geen afzonderlijke sets, dus dit is het algemene principe en geen voorspelling. Het betekent wel dat gasten die alleen standards verwachten, iets gevarieerders kunnen horen.
Waar je naar moet luisteren
Ben je nieuw in jazz, luister dan eerst naar de puls. De swing die Wikipedia beschrijft, is een gelijkmatig, veerkrachtig ritme onder de solo's. Luister vervolgens naar wie er aan de beurt is: in een geïmproviseerd stuk treedt één speler naar voren terwijl de anderen ondersteunen. Dit alles hoef je niet te bestuderen. Een club met zitplaatsen is de meest vergevingsgezinde plek om het te horen, want de ruimte is klein, de spelers staan dichtbij en applaus vertelt je wanneer een solo is geland.
Veelgestelde vragen
Zijn het allemaal jazzstandards?
De pagina vermeldt jazz en wereldmuziek met elke avond een ander concert, en beschrijft het repertoire niet.
Is Louis Armstrong verbonden met Italië?
Wikipedia zegt dat hij in 1935 door Italië toerde met groot succes.
Is improvisatie echt ongepland?
Wikipedia zegt dat uitvoerders een deuntje op hun eigen manier interpreteren en nooit twee keer hetzelfde stuk spelen, en dat is precies de zin waarin het geïmproviseerd is.
Zal ik een beroemde muzikant horen?
De pagina noemt geen artiest en vermeldt dat de artiest afhangt van de datum.
Bronnen